Butik İçin e-İrsaliye Gerekir mi? Sevkiyat ve Belge Zorunluluğu
Butiklerde e-İrsaliye zorunluluğunu; depo, mağaza, kargo ve müşteri gönderileri için belge ayrımını somut adımlarla açıklıyoruz.
Butik için e-İrsaliye, her işletmede otomatik olarak zorunlu değildir; zorunluluk, işletmenin e-belge kapsamı, faaliyet türü ve sevkiyat senaryosuna göre belirlenir.
Butik için e-İrsaliye, her işletmede otomatik olarak zorunlu değildir; zorunluluk, işletmenin e-belge kapsamı, faaliyet türü ve sevkiyat senaryosuna göre belirlenir.
Bu rehber butik sahipleri, depo sorumluları ve mali müşavirler için hazırlanmıştır. Mağazaya gelen ürünleri, müşteriye yapılan gönderileri ve e-Fatura ile sevk irsaliyesi ayrımını birlikte değerlendirir.
Butik İçin e-İrsaliye Gerekir mi? Sevkiyat ve Belge Zorunluluğu
Butik e-İrsaliye kullanmak zorunda olabilir, fakat yalnızca butik işletmesi olmak otomatik zorunluluk oluşturmaz. Önce işletmenin GİB tarafından belirlenen e-İrsaliye kapsamına girip girmediği kontrol edilmelidir.
Butiğin e-Fatura kullanıcısı olması da tek başına her durumda e-İrsaliye zorunluluğu anlamına gelmez. Faaliyet konusu, mükellefiyet yapısı, mal hareketinin niteliği ve güncel GİB düzenlemeleri birlikte değerlendirilir.
Örneğin bir butik, ürünleri kendi deposundan mağazasına taşıyabilir. Aynı işletme, internet siparişlerini kargo şirketine teslim edebilir veya ürünleri başka bir mağazaya gönderebilir. Her hareketin belge senaryosu aynı değildir.
Sadece mağazada yapılan ve ürünün işletme dışına taşınmadığı bir satış, kargo sevkiyatıyla aynı şekilde ele alınmaz. Buna karşılık, ürün fiziksel olarak başka adrese gidiyorsa taşıma belgesi gerekip gerekmediği ayrıca incelenmelidir.
İşletme e-İrsaliye kullanmak zorundaysa, sevkiyat öncesinde elektronik belge düzenlenmesi gerekir. Zorunluluk yoksa ilgili durumda kağıt sevk irsaliyesi veya mevzuatın izin verdiği başka belge düzeni kullanılabilir.
Uygulamada iki ayrı kontrol yapılmalıdır: işletmenin elektronik belge statüsü ve gerçekleşen mal hareketi. Bu iki kontrolden yalnızca birini yapmak, mağazadan depoya veya müşteriye yapılan gönderilerde eksik belge riskini artırır.
Örneğin yalnızca internet satışına odaklanan bir butik, tedarikçiden gelen ürünleri ve mağazalar arası transferleri gözden kaçırabilir. Bu nedenle her çıkış noktası ve teslim noktası için kısa bir sevkiyat senaryosu hazırlanmalıdır.
Kesin karar için güncel GİB duyurusunu, e-Belge kılavuzlarını ve mali müşavirinizi kontrol edin. Ciro hadleri ve kapsam kuralları yıllık olarak değişebileceği için eski bilgilerle işlem yapmayın.
Butiklerde sevk irsaliyesi ne zaman zorunludur?
Butiklerde sevk irsaliyesi, malın bir adresten başka bir adrese taşınması halinde gündeme gelir. Belgenin kağıt veya elektronik olması, işletmenin e-İrsaliye kapsamına göre belirlenir.
Depodan mağazaya ürün aktarımı, mağazalar arası stok transferi, tadilat için terziye gönderim ve müşteriye kargo teslimi farklı sevkiyat örnekleridir. Her işlemde malın nereden çıktığı ve nereye gittiği kaydedilmelidir.
Müşterinin tüketici olması, ürün hareketiyle ilgili belge ihtiyacını tek başına ortadan kaldırmaz. Satış faturası, e-Arşiv faturası ve taşıma belgesi farklı amaçlara hizmet edebilir.
Yanlış: Müşteriye gönderilen ürünlerde kargo teslim fişi her zaman sevk irsaliyesi yerine geçer. Doğru: Kargo belgesinin taşıma sürecindeki işlevi ile vergi mevzuatındaki sevk belgesi işlevi ayrı değerlendirilir.
Yanlış: Depodan mağazaya yapılan stok transferi satış olmadığı için hiçbir belge gerekmez. Doğru: Satış yapılmasa bile malın işletme adresleri arasında taşınması, uygun sevk belgesi ihtiyacını doğurabilir.
Sevkiyat belgesi gerekip gerekmediğini belirlerken satış yapılıp yapılmadığı kadar fiziksel hareketin varlığına da bakılır. Ürün mağaza içinde raf değiştiriyorsa durum farklı, başka adrese gönderiliyorsa değerlendirme farklı olabilir.
Örneğin bir butik, fotoğraf çekimi için elbiseleri dışarıdaki stüdyoya gönderiyorsa bu işlem satıştan bağımsız bir mal hareketidir. Ürünlerin geri dönüşü de ayrıca takip edilerek ilk gönderiyle karıştırılmamalıdır.
Sevkiyat öncesinde çıkış adresini, teslim adresini, ürün miktarını ve taşıyıcı bilgisini kontrol edin. İrsaliye gerekip gerekmediği konusunda istisna olduğunu düşünüyorsanız, uygulamadan önce mali müşavirinizden yazılı süreç bilgisi alın.
Butik e-irsaliye zorunluluğu kimleri kapsar?
Butik e-irsaliye zorunluluğu, GİB düzenlemelerinde belirtilen mükellef gruplarını ve faaliyet şartlarını kapsar. İşletmenin butik olarak tanımlanması, bu kapsama girip girmediğini tek başına göstermez.
Değerlendirmede işletmenin vergi mükellefiyeti, e-Fatura durumu, faaliyet alanı, mal ticaretinin niteliği ve güncel zorunluluk kriterleri dikkate alınır. Bu kriterlerden biri değiştiğinde belge süreci de değişebilir.
Bir butik sahibi aşağıdaki üç soruyu mali müşaviriyle birlikte cevaplamalıdır:
- İşletmem mevcut GİB düzenlemesine göre e-İrsaliye kullanıcısı olmak zorunda mı?
- Yaptığım ürün sevkiyatları, kapsamda belirtilen faaliyet veya mal gruplarıyla ilişkili mi?
- Mağaza, depo, kargo ve tedarikçi hareketlerim için ayrı belge senaryosu uygulanıyor mu?
Bu kontrol yalnızca işletme açılışında yapılmamalıdır. Yeni bir depo, ikinci mağaza, farklı ürün grubu veya internet satış kanalı eklendiğinde e-belge süreci yeniden gözden geçirilmelidir.
Birden fazla mağazası bulunan butiklerde her adresin stok hareketi ayrı izlenmelidir. Tek bir satış ekranı kullanılsa bile çıkış adresi, teslim adresi ve belge senaryosu her sevkiyatta doğru seçilmelidir.
e-İrsaliye kapsamına girmeyen bir işletme, elektronik süreç kullanmak istiyorsa gönüllü geçiş imkanlarını ve teknik şartları ayrıca incelemelidir. Gönüllü kullanımın mümkün olması, her senaryonun otomatik olarak aynı şekilde yürütüleceği anlamına gelmez.
Butik sektöründeki mağaza, depo ve internet satış senaryolarını birlikte görmek için butik sektörü rehberini inceleyebilirsiniz. Yine de nihai karar, güncel GİB duyurusu ve işletmenin vergi durumuna göre verilmelidir.
e-Fatura butik e-İrsaliye yerine geçer mi?
e-Fatura, tek başına butik e-İrsaliye yerine geçmez. e-Fatura satışın mali belgesidir; e-İrsaliye ise malın sevk ve taşınma sürecini belgeleyen elektronik belgedir.
e-Faturada alıcı, satıcı, ürün, bedel, vergi ve ödeme bilgileri yer alır. e-İrsaliyede ise fiili sevk tarihi, gönderim ve teslim adresleri, ürün miktarı ve taşıma bilgileri öne çıkar.
Mevzuatın izin verdiği bazı durumlarda irsaliyeli fatura kullanılabilir. Ancak faturayı elektronik ortamda düzenlemek, belgenin kendiliğinden irsaliye yerine geçtiği anlamına gelmez.
Yanlış: e-Faturayı sevkiyattan önce kesen butik, ayrıca taşıma belgesi düzenlemek zorunda değildir. Doğru: Faturanın irsaliye işlevi taşıyıp taşımadığı, belge türü ve düzenleme şartları birlikte incelenmelidir.
Örneğin internetten satılan bir elbise için e-Arşiv faturası düzenlenebilir. Ürünün kargo aracına teslimi ise ayrıca sevk belgesi gerektiren bir süreç olabilir. Alıcı türü, taşıma şekli ve işletmenin e-belge durumu kontrol edilmelidir.
Fatura ile irsaliyeyi aynı belge sanmak, özellikle stok ve kargo kayıtlarında hata oluşturur. Belge seçmeden önce güncel GİB kılavuzunu ve mali müşavirinizi kontrol edin.
Bir müşterinin mağazadan ürünü teslim alması ile aynı ürünün kargoya verilmesi aynı kayıt akışını oluşturmaz. Mağaza tesliminde fiziksel taşıma bulunmayabilir; kargo gönderisinde ise taşıma, teslim ve stok çıkışı birlikte değerlendirilir.
Satış belgesi kesilmiş olsa bile ürünün hangi siparişten çıktığı, hangi adrese gittiği ve hangi taşıyıcıya teslim edildiği ayrıca izlenmelidir. Bu ayrım, iade ve müşteri itirazlarında belge zincirinin korunmasını sağlar.
Butik müşteriye ürün gönderirken hangi belge gerekir?
Butik müşteriye ürün gönderirken gereken belge, satışın tüketiciye veya işletmeye yapılmasına, sevkiyat yöntemine ve butiğin e-belge statüsüne göre belirlenir.
İnternet üzerinden tüketiciye yapılan satışlarda satış belgesi olarak e-Arşiv fatura veya mevzuatın izin verdiği diğer belge kullanılabilir. Ancak bu belge, taşıma belgesinin yerine geçip geçmediği yönünden ayrıca değerlendirilmelidir.
Ürün kargoya veriliyorsa gönderim adresi, alıcının bilgileri, ürünün cinsi ve miktarı doğru kaydedilmelidir. Kargo firmasının teslim kaydı, ürünün hangi siparişe ait olduğunu tek başına her zaman açıklamayabilir.
Alıcı bir şirketse, şirketin e-Fatura veya e-İrsaliye kullanıcı durumu önem kazanır. Butik, alıcının vergi kimlik bilgilerini ve teslim adresini sipariş ekranındaki bilgilerle karşılaştırmalıdır.
Müşteri ürünü mağazadan teslim alıyorsa, kargo gönderisinden farklı bir süreç oluşur. Yine de satış belgesi ve stok çıkışının doğru kaydedilmesi gerekir; fiziksel taşıma yoksa sevkiyat değerlendirmesi değişebilir.
Örneğin küçük bir butik, sosyal medya üzerinden sipariş aldığı ceketi müşterinin evine kargoluyor. Personel önce sipariş ekranındaki beden ve renk bilgisini paketle karşılaştırmalı, ardından satış belgesi ve uygulanacak taşıma belgesini kontrol etmelidir.
Alıcı şirket olduğunda müşteri kartındaki eski adresi kullanmak yerine güncel teslimat adresi teyit edilmelidir. Fatura adresi ile teslim adresi farklıysa, iki bilgi ilgili alanlarda birbirine karıştırılmadan izlenmelidir.
En güvenli yöntem, sipariş onayından önce üç ekranı karşılaştırmaktır: satış belgesi, stok çıkış kaydı ve taşıma belgesi. Bu kayıtlar aynı ürün, miktar ve alıcı bilgilerini göstermelidir.
Butiğe gelen ürünlerde tedarikçi e-İrsaliyesi nasıl kontrol edilir?
Butiğe gelen ürünlerde tedarikçinin düzenlediği e-İrsaliye, ürün teslim alınmadan önce veya teslim sırasında kontrol edilmelidir. Alıcı, belgedeki bilgilerle fiziksel ürünleri karşılaştırmalıdır.
İlk kontrolde tedarikçinin ve butiğin kimlik bilgilerine, sevk tarihine, çıkış adresine ve teslim adresine bakılır. Adresin eski mağazayı göstermesi, ürünün yanlış depoya yönelmesine neden olabilir.
İkinci kontrolde ürün cinsi, beden, renk, stok kodu, koli sayısı ve miktar incelenir. Butik sektöründe aynı modelin farklı bedenleri bulunduğu için yalnızca ürün adına bakmak yeterli değildir.
Fiziksel teslimatta eksik veya fazla ürün varsa belgeyi koşulsuz kabul edilmiş gibi kaydetmeyin. Farkı teslim tutanağına, depo sistemine ve tedarikçi iletişimine aynı gün yansıtın.
Kontrolü adım adım yürütmek için önce belge numarasını sipariş veya satın alma kaydıyla eşleştirin. Sonra koli sayısını sayın, her kolideki ürünleri açın ve beden-renk dağılımını belge satırlarıyla karşılaştırın.
Bir tedarikçi aynı modelin iki rengini tek açıklamayla gönderirse, depo sorumlusu fiziksel ayrımı kendi sisteminde göstermelidir. Belgedeki açıklama yetersizse, teslim kaydına not düşülmesi ve tedarikçiden açıklama alınması gerekir.
Butik e-İrsaliye kullanıcısı değilse, tedarikçinin gönderdiği belgenin işletmeye hangi yöntemle iletileceği ayrıca kontrol edilmelidir. Kullanıcı olmayan alıcılar için çıktı veya farklı teslim yöntemi gerekebileceğinden güncel kılavuza bakın.
İade veya eksik ürün tamamlaması yeni bir mal hareketi oluşturabilir. Eski belgeyi sessizce değiştirmek yerine, tedarikçi ve mali müşavirle uygun iade veya düzeltme senaryosunu belirleyin.
Butik e-İrsaliye nasıl düzenlenir?
Butik e-İrsaliye, işletmenin yetkili elektronik belge kanalı üzerinden, sevkiyat bilgileri tamamlanarak ve gönderimden önce düzenlenir. Kullanılan özel entegratör veya uygulama ekranı, GİB teknik kurallarına uygun olmalıdır.
Belgeyi hazırlarken önce alıcı ve sevkiyat senaryosu seçilir. Ardından ürün satırları, miktarlar, adresler ve taşıyıcı bilgileri girilir. Eksik bilgiyle gönderilen belge, teslim sırasında açıklama sorununa yol açabilir.
Uygulanabilir temel işlem sırası şöyledir:
- Butiğin ve alıcının e-İrsaliye kapsamını ve kullanıcı durumunu kontrol edin.
- Belge serisini, sevk tarihini ve belge türünü işletmenizin tanımlı kurallarına göre seçin.
- Çıkış adresini, teslim adresini ve fiili sevk bilgilerini eksiksiz girin.
- Ürünleri stok kodu, açıklama, birim ve miktar bilgileriyle belgeye ekleyin.
- Taşıyıcı, araç veya kargo bilgilerini ilgili alanlara doğru şekilde yazın.
- Belgeyi doğrulayın, imzalayın, gönderin ve sistem yanıtını kayıt altına alın.
Gönderimden önce belgeyi sipariş veya transfer formuyla karşılaştırmak ayrı bir kontrol aşamasıdır. Özellikle yoğun kampanya günlerinde otomatik ürün aktarımı, yanlış beden veya eski teslim adresi seçilmesine neden olabilir.
Belge düzenleme ekranındaki alanlar kullanılan uygulamaya göre değişebilir. GİB kurallarını ve uygulama yardım ekranını esas alın; yalnızca alışılmış fatura ekranını kopyalayarak e-İrsaliye oluşturmayın.
Sevkiyat saati ile belge düzenleme zamanının işletme prosedürüne uygunluğu da kontrol edilmelidir. Sistem bağlantısı kesilirse belgeyi tekrar tekrar göndermek yerine, işlem numarasını ve hata mesajını kaydedip izin verilen teknik yöntemi inceleyin.
e-İrsaliye teknik özellikleri ve süreç adımları için e-İrsaliye ürün sayfasındaki açıklamaları inceleyebilirsiniz. Teknik arıza veya özel durumlarda kağıda kendiliğinden geçmek yerine, GİB kılavuzundaki izin verilen yöntemi kontrol edin.
Butik e-İrsaliye üzerinde hangi bilgiler bulunmalıdır?
Butik e-İrsaliye üzerinde taraf bilgileri, sevk ve teslim adresleri, ürün miktarları, fiili sevk bilgileri ve taşıma detayları bulunmalıdır. Zorunlu alanlar, belge senaryosuna ve güncel teknik kılavuza göre değerlendirilir.
Taraf bilgilerinde gönderici ve alıcının unvanı, vergi kimlik bilgileri veya uygulanabilir kimlik bilgileri yer alır. Alıcı bir şirketse kayıtlı bilgiler, sipariş formundaki kısa adla karıştırılmamalıdır.
Ürün satırlarında ürünün cinsi, stok veya model bilgisi, birimi ve miktarı açıkça gösterilmelidir. Butiklerde renk, beden ve koleksiyon bilgisi ek açıklama olarak kullanılarak depo kontrolü güçlendirilebilir.
Sevk ve teslim adresleri farklıysa iki adresi ayrı alanlarda belirtin. Taşıyıcı bilgisi, araç bilgisi veya kargo bilgisi de gerçek taşıma şekline uygun yazılmalıdır.
Uzman notu: Butiklerde aynı ürünün farklı beden ve renkleri bulunduğu için yalnızca model adını yazmak yerine, ayırt edici stok bilgisini de kullanın.
Alanların bir kısmı mevzuat veya teknik kılavuz açısından zorunlu, bir kısmı ise işletme içi izleme açısından yararlı olabilir. Yararlı alanları doldurmak zorunlu alanların yerine geçmez; ikisi ayrı kontrol edilmelidir.
Örneğin siyah, 38 beden bir elbise ile siyah, 40 beden aynı model olarak yazılırsa teslim sırasında sayım zorlaşır. Stok kodu, beden, renk ve miktar birlikte gösterildiğinde yanlış teslim riski azalır.
e-İrsaliye bir fiyat teklifi veya ödeme belgesi değildir. Fiyat ve vergi bilgilerinin hangi belgede yer alacağı, satış belgesiyle birlikte değerlendirilmelidir; sevk belgesine fatura alanlarını rastgele eklemeyin.
Butik e-İrsaliye kabul, ret ve iade işlemleri nasıl yapılır?
Butik e-İrsaliye kabul ve ret işlemleri, alıcının belge bilgilerini fiziksel teslimatla karşılaştırmasından sonra yürütülür. Belgeye verilecek yanıt, uygulamanın ve güncel GİB kurallarının izin verdiği yöntemle oluşturulmalıdır.
Teslim alınan ürünlerin tamamı doğruysa, belge ve depo kaydı birbiriyle eşleştirilir. Eksik, fazla veya yanlış ürün varsa farkın hangi satırdan kaynaklandığı açıkça kaydedilmelidir.
Kısmi teslimatlarda bütün ürünleri teslim alınmış gibi işaretlemek, stok ve cari hesapların bozulmasına neden olabilir. Uygulama kısmi kabul veya açıklama destekliyorsa, ilgili seçenek belgeyle uyumlu kullanılmalıdır.
Örneğin tedarikçi on iki parçalık sevkiyat gönderdi, fakat iki ürün eksik çıktı. Butik, tüm ürünleri teslim alınmış göstermemeli; eksik satırları sipariş, teslim tutanağı ve tedarikçi yazışmasıyla ilişkilendirmelidir.
İade edilen ürünün butikten tedarikçiye veya müşteriden butiğe taşınması yeni bir mal hareketidir. Bu nedenle iade sürecinde hangi tarafın hangi belgeyi düzenleyeceği önceden belirlenmelidir.
İade ürün tekrar satılabilir durumdaysa depo kaydı, hasarlıysa ayrıştırma kaydı oluşturulmalıdır. Aynı ürünün hem müşteride hem butiğin stokunda görünmesi, iade belgesinin ve fiziksel kabulün eşleştirilmediğini gösterebilir.
Geçmişte gönderilmiş bir belgeyi sistem dışında değiştirmeyin veya aynı numarayla yeniden üretmeyin. Hatalı belge için iptal, ret, yeni belge veya iade yöntemlerinden hangisinin uygulanacağını mali müşavirinizle netleştirin.
Yanıt kayıtlarını, teslim tutanaklarını ve kargo belgelerini sipariş numarasıyla eşleştirerek saklayın. Böylece müşteri itirazı veya stok farkı oluştuğunda belge zinciri geriye doğru izlenebilir.
Kağıt sevk irsaliyesi ile butik e-İrsaliye arasındaki fark nedir?
Kağıt sevk irsaliyesi fiziksel belgeyle, butik e-İrsaliye ise elektronik veri ve doğrulama süreciyle düzenlenir. İşletmenin e-İrsaliye zorunluluğu varsa yalnızca alışkanlık nedeniyle kağıt belgeye dönülemez.
| Karşılaştırma ölçütü | Kağıt sevk irsaliyesi | Butik e-İrsaliye |
|---|---|---|
| Düzenleme yöntemi | Yetkili basılı belge veya mevzuata uygun kağıt süreç kullanılır. | Elektronik belge uygulaması üzerinden oluşturulur ve gönderilir. |
| Bilgi girişi | Bilgiler basılı veya el yazılı süreçte takip edilebilir. | Taraf, ürün, adres ve taşıma bilgileri yapılandırılmış alanlara girilir. |
| Sevkiyat kontrolü | Belge fiziksel olarak taşıyıcıda bulunur. | Belge sistem üzerinden iletilir; gerekli durumlarda çıktı veya erişim yöntemi uygulanır. |
| Arşiv ve izleme | Kağıt nüshaların düzenli saklanması gerekir. | Elektronik kayıt, yanıt ve belge bağlantıları birlikte izlenir. |
| Ne zaman kullanılır? | İşletmenin kapsamına ve ilgili senaryoya göre kullanılabilir. | e-İrsaliye zorunluluğu veya geçerli elektronik kullanım şartı bulunduğunda kullanılır. |
Tablodaki ayrım, kağıt belgenin her durumda serbest olduğu anlamına gelmez. Özellikle e-İrsaliye zorunluluğu bulunan işletmelerde elektronik süreç ve teknik istisnalar birlikte incelenmelidir.
Kağıt belgede yazım hatası gözden kaçabilir; elektronik belgede ise yanlış adres veya hatalı ürün kodu gönderimden önce kontrol edilmelidir. İki yöntemde de temel amaç mal hareketini doğru belgelemektir.
Örneğin küçük bir butik, aynı gün üç farklı kargo çıkışı yapıyorsa kağıt belgelerin siparişlerle eşleştirilmesi zorlaşabilir. Elektronik süreçte de otomatik kayıt yeterli değildir; belge yanıtı ve fiziksel teslim kaydı ayrıca takip edilmelidir.
Kağıt belge kullanılan bir senaryoda nüshaların kaybolmaması, teslim alan kişinin ve taşıyıcının doğru belirlenmesi gerekir. Elektronik belgede ise erişim yetkileri, sistem yanıtları ve arşiv kayıtları düzenli kontrol edilmelidir.
Butik için karar verirken yalnızca yazıcı, kargo veya muhasebe alışkanlığına bakmayın. İşletmenin kapsamını, sevkiyat hacmini ve kayıt saklama düzenini mali müşavirinizle birlikte değerlendirin.
Butik e-İrsaliye hataları nasıl önlenir?
Butik e-İrsaliye hataları, çoğunlukla yanlış teslim adresi, eksik ürün miktarı, hatalı alıcı bilgisi ve belge ile fiziksel ürünün eşleşmemesinden kaynaklanır.
Küçük işletmelerde aynı kişi satış, depo ve kargo işlemlerini yürütebilir. Bu nedenle sevkiyat öncesi kısa bir kontrol listesi kullanmak, yalnızca muhasebe kontrolüne güvenmekten daha güvenlidir.
- Sevk adresinin sipariş ve e-İrsaliye üzerinde aynı olduğunu kontrol edin.
- Ürünlerin beden, renk, model ve miktar bilgilerini fiziksel paketle karşılaştırın.
- Alıcının unvan, vergi kimlik ve teslim bilgilerini güncel kayıtlardan alın.
- Kargo veya taşıyıcı bilgisinin gerçek sevkiyat yöntemini gösterdiğinden emin olun.
- Belge numarası, sevk tarihi ve ürün satırlarının sistemde tamamlandığını kontrol edin.
- Gönderimden sonra belge yanıtını, teslim kaydını ve varsa tutanağı saklayın.
Örneğin küçük bir butik, depodan şehir içindeki mağazaya on iki elbise gönderiyor. İşletme sahibi yalnızca satış faturası düzenlerse, stok transferinin çıkış adresi ve taşıma bilgileri eksik kalabilir.
Bu senaryoda önce sevk belgesi gerekip gerekmediği belirlenir. Sonra elbiselerin beden ve renkleri sayılır, teslim adresi doğrulanır ve taşıyıcı bilgisi belgeye işlenir.
Aynı işlem müşteri gönderisinde de uygulanmalıdır. Sipariş ekranındaki adres ile kargo etiketi farklıysa, paket çıkmadan önce hangi adresin güncel olduğu teyit edilmelidir.
Yanlış: Sistem belgeyi oluşturduysa ürün satırlarını ayrıca kontrol etmeye gerek yoktur. Doğru: Elektronik belgenin başarıyla gönderilmesi, fiziksel paketin doğru ürün ve alıcıyla eşleştiğini tek başına kanıtlamaz.
Fatura ve e-belge süreçlerindeki yaygın yanlışları görmek için mali müşavirler için e-Fatura hataları rehberine bakabilirsiniz. Belge hacmi arttığında kontör planlaması için de aylık kontör tüketimi yazısını inceleyin.
Özet: 5 maddede butik e-irsaliye zorunluluğu
Özet olarak butik e-İrsaliye kararı, işletmenin adıyla değil; kapsamı, mal hareketi ve güncel belge kurallarıyla verilir.
- Butik olmak, tek başına otomatik e-İrsaliye zorunluluğu oluşturmaz.
- Depo, mağaza, müşteri ve tedarikçi arasındaki mal hareketleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
- e-Fatura veya e-Arşiv faturası, her durumda e-İrsaliye yerine geçmez.
- e-İrsaliye kapsamı ve ciro kriterleri için güncel GİB duyurusu kontrol edilmelidir.
- Adres, ürün miktarı, beden, renk, taşıyıcı ve teslim kayıtları sevkiyat öncesi doğrulanmalıdır.
Bu beş maddeyi yalnızca muhasebe dosyasında tutmak yerine satış, depo ve kargo personelinin görebileceği işlem akışına eklemek gerekir. Böylece belge kontrolü sevkiyattan sonra değil, paket hazırlama aşamasında yapılır.
Butik sahibi, bu beş maddeyi sipariş ve depo süreçlerine yazılı kontrol adımı olarak eklemelidir. Emin olunmayan istisnalarda işlemden önce güncel GİB duyurusunu ve mali müşavirinizi kontrol edin.
Belge hacmini planlayan butik işletmeler için efaturakontor.com'da tüm e-belgelerde geçerli havuz kontör paketleri 100'den 500.000 kontöre kadar sunulur; ücretsiz e-fatura portalı, on yıl güvenli saklama ve gelen-giden kutusu bulunur. Kontörler Sovos altyapısına aynı gün tanımlanır ve paketlerin kullanım süresi 12-18 aydır.
Sık Sorulan Sorular
Butik e-İrsaliye kullanmak zorunda mı?
Hayır, her butik işletmesi otomatik olarak e-İrsaliye kullanmak zorunda değildir. Zorunluluk; işletmenin e-belge kapsamına, faaliyet türüne, mal hareketlerine ve güncel GİB düzenlemelerine göre belirlenir. Butiğin e-Fatura kullanıcısı olması da tek başına her durumda e-İrsaliye zorunluluğu doğurmaz. Güncel GİB duyurusunu ve mali müşavirinizi kontrol ederek işletmenize özel durumu netleştirin.
e-Fatura butik için e-İrsaliye yerine geçer mi?
e-Fatura, tek başına e-İrsaliye yerine geçmez. e-Fatura satışın mali belgesidir; e-İrsaliye ise ürünün sevk ve taşıma sürecini gösterir. Bazı özel durumlarda irsaliyeli fatura kullanılabilir, ancak elektronik fatura kesmek otomatik olarak taşıma belgesi oluşturmaz. Belgenin irsaliye işlevi taşıyıp taşımadığını, ilgili şartlar ve güncel GİB kılavuzuyla birlikte değerlendirmek gerekir.
Butik müşteriye kargo ile ürün gönderirken hangi belge gerekir?
Kargo gönderisinde satış belgesi olarak e-Arşiv fatura veya ilgili belge düzeni kullanılabilir. Ancak bu belge, her durumda sevk irsaliyesinin yerine geçmez. Butiğin e-İrsaliye kapsamı, alıcının türü, ürünün taşıma şekli ve güncel mevzuat birlikte incelenmelidir. Kargo teslim fişi de otomatik olarak vergi mevzuatındaki sevk belgesi kabul edilmemelidir.
Butik e-İrsaliye zorunluluğu nasıl kontrol edilir?
Önce işletmenin e-Fatura ve e-İrsaliye kullanıcı durumu kontrol edilir. Ardından faaliyet alanı, mal ticareti, sevkiyat biçimi ve güncel GİB zorunluluk kriterleri incelenir. Ciro hadleri ve kapsam kuralları zaman içinde güncellenebileceği için eski internet yazılarıyla karar vermeyin. Güncel GİB duyurusunu ve mali müşavirinizi esas alın.
Butiğe gelen ürünlerde e-İrsaliye nasıl kontrol edilir?
Gelen e-İrsaliyede gönderici ve alıcı bilgileri, çıkış ve teslim adresleri, ürün cinsi, beden, renk, stok kodu ve miktar kontrol edilmelidir. Fiziksel ürünler belgeyle eşleşmiyorsa fark teslim kaydına ve depo sistemine işlenmelidir. Eksik, fazla veya hatalı ürünlerde iade, ret veya yeni belge sürecini tedarikçi ve mali müşavirle belirleyin.
Butik e-İrsaliye düzenlerken en sık hangi hatalar yapılır?
En sık hatalar yanlış teslim adresi, eksik ürün miktarı, hatalı alıcı bilgisi, beden ve renk ayrımının yazılmaması, yanlış taşıyıcı bilgisinin kullanılmasıdır. Gönderimden önce sipariş, stok çıkışı ve e-İrsaliye karşılaştırılmalıdır. Gönderim sonrasında belge yanıtı, teslim kaydı ve varsa tutanak saklanmalıdır. Geçmiş belgeyi sistem dışında değiştirmek yerine uygun düzeltme süreci uygulanmalıdır.
Tüm e-belgelerde geçerli havuz kontör, ücretsiz portal, aynı gün tanımlama. Sovos altyapısı.